home | aktualności | układ Ogrodu | roślinność | rośliny zielne | drzewa | ciekawostki | szklarnie | od nas | sprzedaż
flora | edukacja | galeria | nasi Dobroczyńcy | inne ogrody | m@il | mapa serwisu | jak trafić?

MOB Zabrze Flora Viscum album L. (Jemioła pospolita, jemioła biała, strzęśla) - rodzina Viscaceae (Jemiołowate), Santalaceae (Sandałowcowate)
Viscum album L. (Jemioła pospolita, jemioła biała, strzęśla)
- rodzina Viscaceae (Jemiołowate), Santalaceae (Sandałowcowate)


viscum.pdf
wersja  do wydruku
w formacie PDF


Jemioła pospolita występuje na terenie niemal całej Europy oraz w południowej i zachodniej Azji. W Polsce jest dość pospolita i często spotykana. Jest to roślina półpasożytnicza - rośnie na drzewach, skąd pobiera wodę i sole mineralne, a we własnych zielonych liściach asymiluje (przeprowadza fotosyntezę). Poszczególne gatunki przywiązane są do konkretnych grup roślin żywicielskich.

W Polsce występują 3 podgatunki:
- Jemioła pospolita (Viscum album L. ssp. album) - występuje na drzewach liściastych.
- Jemioła pospolita odm. rozpierzchła (Viscum album ssp. austiacum (Wiesb.) Volim.) - występuje na sosnach.
- Jemioła pospolita odm. jodłowa (Viscum album ssp. abietis (Wiesb.) Abrom) - rośnie na jodle.

Jemioła to zimozielona krzewinka o kulistym pokroju, dorastająca do 1 m średnicy. Łodygę ma zieloną, niekorkowaciejącą, rozgałęziającą się nibywidlasto lub okółkowato. Korzenie znajdują się pod korą żywiciela - są rozgałęzione i przez specjalne ssawki pobierają z drewna sole mineralne i wodę. Liście siedzące, zimotrwałe, grube i skórzaste są całobrzegie, szerokolancetowate, tępo zakończone, osadzone na pędach parami (naprzeciwlegle). Są zrośnięte nasadą po 2 lub 3. Przez większą część roku liście mają barwę intensywnie zieloną - zimą zmieniają trochę kolor i nabierają odcienia oliwkowego. Roślina kwitnie od lutego do kwietnia, jest rozdzielnopłciowa i dwupienna. Kwiaty umieszczone w wiązkach w rozwidleniach pędów są niewielkie i niepozorne - żółtawe. Są owadopylne (niezdolne do samozapylenia) - mają miłą woń i wydzielają duże ilości nektaru. Owoce to białe (żółtawe), okrągłe, soczyste nibyjagody z nasionami w środku, umieszczone w grupach po 2 do 6 sztuk. Dojrzewają późną jesienią i wczesną zimą, a utrzymują się na gałązkach przez całą zimę. Jagody te chętnie są zjadane przez ptaki, które w ten sposób pomagają roślinom w rozsiewaniu. Owoce mają kleisty miąższ, dzięki czemu mogą przyczepiać się do gałązek drzew.

Jemioła to roślina lecznicza - wyciąg z młodych pędów i liści stosuje się pomocniczo w leczeniu choroby nadciśnieniowej. Ziele zawiera: flawonoidy, aminy, trójterpeny, kwasy organiczne, oraz wiskotoksyny. Jest wykorzystywana w przemyśle farmaceutycznym do produkcji preparatów typu „Cardiosan”, „Neocardina”, czy „Sklerosan”. Zawartość składników w surowcu jest zmienna i wiąże się różnorodnością drzew, na których jemioła pasożytuje oraz warunkami pogodowymi. Ma na to także wpływ wiek roślin. Co roku jemioła przyrasta o kolejne rozwidlenie i po ich liczbie można łatwo ustalić wiek - poszczególne rośliny mogą dożywać do 30, a nawet 40 lat. Viscum nie jest gatunkiem uprawianym i jest pozyskiwana ze stanu dzikiego. Możliwe jest jednak jej wyhodowanie.

Nazwa rodzaju „viscum” oznacza po łacinie lep. Wiąże się to z tym, że już w starożytnym Rzymie była wykorzystywana jako roślina użytkowa - kleisty miąższ owoców stosowany był w pułapkach jako lep. Była także uważana za dar bogów. W Japonii leczono nią niepłodność kobiet, a prymitywne plemiona w Australii i Afryce do dziś uważają, że jemioła sprzyja płodności. Wiąże się z tym także zwyczaj bezkarnego całowania się pod jemiołą, który prawdopodobnie wywodzi się z XVII-wiecznej Anglii. Po każdym pocałunku mężczyzna miał zrywać z jemioły po jednym owocu - aż do zerwania ostatniego, co wiązało się z otrzymaniem daru płodności. Używano jej magicznej mocy - jako talizmanu - przeciw czarom, na szczęście w bitwach i do ochrony niemowląt. U nas często w okresie świąt Bożego Narodzenia gałązki jemioły wieszane są pod sufitem lub nad drzwiami. Jemioła ma przynieść domowi i jego mieszkańcom szczęście w nadchodzącym roku. Pędy i liście jemioły są chętnie zjadane przez kozy owce i krowy.

Mimo iż w Europie północnej podlega ochronie prawnej w Polsce chronione są tylko te egzemplarze, które występują w granicach obszarów chronionych. W innych rejonach często są niszczone z powodu posądzania jemioły o uśmiercanie drzew.