Występuje w Azji Mniejszej, Azji Zachodniej i Środkowej po Himalaje. W Europie Południowej prawdopodobnie tylko zdziczały. Krzew lub drzewo do 10 m wysokości, ma szeroką, nieregularną koronę i zwisające gałęzie. Pędy są cierniste, zwłaszcza u okazów młodych, bujnie rosnących, pień zwykle krzywy. Młode pędy są srebrzystoszare, gęsto pokryte łuskowatymi włoskami. W zimie owłosienie częściowo zanika i ukazuje się oliwokowozielona, błyszcząca korowina. Liście skrętoległe, mają lancetowaty kształt, są wąskie, długości 4-8 cm, dość zmienne, tępe lub zaostrzone, młode obustronnie srebrzysto owłosione, starsze z wierzchu ciemnozielone, matowe, a od spodu trwale białosrebrzyste. Liście utrzymują się do późnej jesieni, nie zmieniając srebrzystego zabarwienia.

Kwiaty są obupłciowe, jasnożółte (srebrzyste z zewnątrz, żółte wewnątrz), drobne, wydają silny, przyjemny zapach, osadzone po 1-3 w kątach liści. Roślina kwitnie w maju-czerwcu. Owocem są suche i mączyste nibypestkowce, długości do 2 cm, srebrzystobiałe, a dojrzałe żółte, bardzo długo utrzymujące się na gałązkach (często do wiosny). Gatunek od dawna uprawiany w wielu krajach leżących poza granicami jego naturalnego zasięgu, w tym także w Polsce. Wymaga pełnego oświetlenia oraz ciepłego stanowiska, ale jest wytrzymały na mrozy i na suszę oraz mało wymagający w stosunku do gleby. Jest również bardzo wytrzymały na wysokie temperatury powietrza i niską zawartość pary wodnej w powietrzu (roślina obszarów stepowych i pustynnych).

Dobrze rośnie na glebach suchych, piaszczystych, nawet kamienistych i żwirowatych, znosi też bardzo silne zanieczyszczenie powietrza pyłami i gazami, znosi także zasolenie gleby oraz silnie zasadowy odczyn. Można go stosować na żywopłoty, gdyż dobrze reaguje na cięcie. Ze względu na te cechy często jest stosowany do zadrzewień rekultywacyjnych w okręgach przemysłowych (używa się go do zadrzewiania hałd popiołowych, suchych, piaszczystych zboczy, wyeksploatowanych żwirowni i podobnych nieużytków). Może być również cennym krzewem ozdobnym w zadrzewieniach miejskich i osiedlowych. Oliwnik wąskolistny należy do krzewów szybko rosnących, zwłaszcza na glebach żyznych, lecz przepuszczalnych i luźnych.