wersja  do wydruku w formacie PDF

Rodzaj Aesculus obejmuje 25 gatunków rozmieszczonych w Płd. Europie, Azji i Ameryce Płn. Najbardziej znane to: Aesculus x carnea Hayne (Kasztanowiec czerwony), Aesculus octandra Marsch. (Kasztanowiec żółty), Aesculus glabra Willd. (Kasztanowiec gładki), Aesculus parviflora Walt. (Kasztanowiec drobnokwiatowy) i Aesculus hippocastanum L. (Kasztanowiec zwyczajny).

Kasztanowce to okazałe drzewa, choć można spotkać również formy krzewiaste. Mają charakterystyczne duże, dłoniaste liście, rozmieszczone nakrzyżlegle. Kwiaty są barwy białej, żółtej i czerwonej, zebrane w stożkowe, sterczące, bardzo dekoracyjne kwiatostany. Owoce to kuliste lub gruszkowate torebki, najczęściej grubościenne i pękające trzema klapami. Torebka może mieć barwę zieloną lub rdzawą i może być gładka lub pokryta brodawkami lub kolcami. Nasienie jest duże, koloru brązowego z jasnym znaczkiem.
W Polsce najbardziej znane gatunki to Aesculus hippocastanum i Aesculus x carnea. Wszystkie gatunki kasztanowców rozmnażamy z nasion, a kasztanowca czerwonego i odmiany białego rozmnażamy także przez szczepienie. Uprawiane są, jako rośliny ozdobne - bardzo cenne drzewa parkowe i alejowe. Przy obsadzaniu ulic, korzysta się obecnie z odmian, które nie zawiązują owoców. Są to również rośliny lecznicze, mające zastosowanie w medycynie ludowej - wykorzystuje się nasiona, kwiaty oraz korę. Związki zawarte w kasztanowcach mają wpływ na naczynia krwionośne podobne jak witamina P - poprawiają elastyczność ścian i ograniczają pękanie naczyń. Mają działanie przeciwzapalne oraz regulują rozwój flory bakteryjnej. Wyciągi z drzewa służą do produkcji wielu leków.

Aesculus hippocastanum L. Kasztanowiec zwyczajny (Kasztanowiec biały),  syn. Aesculus castanea Gilb., Aesculus procera Solisb. Hippocastanum vulgare Geartn.  - Kasztanowiec biały pochodzi z Płw. Bałkańskiego oraz z Azji Mniejszej. Był sadzony w Polsce w parkach, alejach i przy ulicach - do dziś żyją egzemplarze przekraczające 200 lat. Są to okazałe, bardzo dekoracyjne drzewa, dorastające do 40 m wysokości. Pień mają krótki i gruby, rozwidlający się na kilka grubych konarów. Pędy grube, proste i gładkie. Kora jest szarobrązowa, jednolita na całym pędzie, tafelkowato spękana (na starszych pniach łuszczy się tafelkowato). Ma gęstą, kopulastą lub niemal cylindryczną koronę, dochodzącą nawet do 20 m szerokości. Pąki duże - liściowe stożkowate, ostro zakończone, zaś kwiatowe jajowate i zgrubiałe. Łuski na pąkach są pokryte lepką substancją. Liście umieszczone naprzeciwlegle, są dłoniastodzielne, złożone z 5–9 odwrotnie jajowatych listków na długich, rynienkowatych ogonkach. Mają długość do 25 cm. Z wierzchu żywozielone, słabo połyskujące i nagie, od spodu jasnozielone. Nerwy filcowato owłosione. Kasztanowiec biały kwitnie po rozwoju liści w maju i czerwcu. Tworzy kwiatostany - duże, prosto wzniesione, stożkowate, gęste wiechy o długości do 30 cm. Kwiaty mogą być obu- lub rozdzielnopłciowe w tym samym kwiatostanie. Kwiat składa się 4–5 płatków korony i takiej samej ilości działek kielicha. Kwiaty są grzbieciste, o średnicy około 2 cm, białe z żółtymi lub czerwonymi plamkami u nasady. Występuje wiele odmian ozdobnych o różowych i czerwonych kwiatach. Owoc to gładka lub kolczasta torebka, rozpadająca się po dojrzeniu na trzy części. Jest zielona, kolczasta o średnicy do 6 cm. Nasiona bardzo duże, połyskująco-czerwono-brązowe, z szarobiałą plamą popularnie nazywane "kasztanami".

Owocuje we wrześniu i październiku. Owoce zawierają związki z grupy saponin, powodujące hemolizę czerwonych krwinek. Zawarte w niedojrzałych owocach glikozydy służą do produkcji środków pobudzających krążenie krwi, oraz wzmacniają ściany naczyń krwionośnych. Zapobiegają również skurczom i stanom zapalnym. Stosuje się je również do produkcji środków wykrztuśnych (w Imperium Osmańskim leczono nimi astmę oskrzelową i kaszel u koni - stąd łacińska nazwa gatunku hippocastanum co oznacza "koński kasztan").
- Przemysł chemiczny - otrzymuje się z niego składniki do środków piorących i gaśniczych, kleje.
- Kosmetyka - składnik kremów (w tym kremów do golenia) i szamponów.
- Owoce stanowią karmę dla zwierzyny.

Owoce cenione są wśród radiestetów za swoje "właściwości magiczne", których zdaniem położone pod łóżkiem wpływają na polepszenie samopoczucia i przyrost sił witalnych, a zmniejszają szkodliwe oddziaływania żył wodnych. Kwitnienie kasztanowców łączone jest z okresem zdawania matur. Owoce są bardzo lubiane przez dzieci, które używają kasztanów, (żołędzi) do wyrobu zabawek (figurek).
Kasztanowce wymagają stanowiska słonecznego lub półcienistego, miejsc osłoniętych. Lubią gleby świeże, żyzne, głębokie i przepuszczalne, o uregulowanych stosunkach wodnych oraz zasobnych w wapń. Na glebach słabszych również będą rosnąć, lecz wolniej. Gatunek ten cechuje się dużą mrozoodpornością i żyje około 200 lat.

Od kilku lat plagą kasztanowców stał się niewielki owad - Szrotówek kasztanowcowiaczek (Cameraria ohridella) - motyl z rodziny kibitnikowatych. Jest nowo odkrytym gatunkiem opisanym po raz pierwszy w Macedonii w 1985 r. Nie ma naturalnych wrogów. Szrotówek niszczy przezde wszystkim kasztanowce białe. Może żerować na innych gatunkach w rodzaju Aesculus, ale także na rodzaju Acer (klon jawor, klon pospolity), na których przechodzi pełny rozwój. Poczwarki zimują w opadłych liściach kasztanowców, stąd usuwanie opadłych liści jest najprostszą formą walki z tym szkodnikiem. Obecnie stosuje się również pułapki feromonowe oraz lepy na pnie. 

Aesculus x carnea HAYNE (kasztanowiec różowy) syn. Aesculus rubicunda Loisel. - Kasztanowiec czerwony jest również dużym drzewem. - dorasta do 20 m wysokości i  8 m szerokości. Korona ma pokrój kulisty. W porównaniu z poprzednim gatunkiem kora jest szarawa i mniej płytkowata, a liście mniejsze, nieco skórzaste. Mają delikatniejsze unerwienie i są grubiej piłkowane. Są dłoniastodzielne, złożone z 5 listków. Pojedynczy listek jest kształtu eliptycznego i ma ok. 8-15 cm długości. Kolor liści jest bardziej ciemnozielony. Jesienią przed opadnięciem liście stają się wyblakłozielone lub brązowe. Kwitnie mniej obficie, o dwa tygodnie później od kasztanowca zwyczajnego - w maju, czerwcu. Kwiatostany są barwy od różowej do czerwonej (purpurowoczerwonej), w środku żółto nakrapiane. Są to wzniesione wiechy do 20 cm wysokości. Owoce to szaro-brązowe torebki, nieco mniejsze niż u kasztanowca białego i prawie bez kolców. Nasiona za to większe - występują najczęściej w torebce pojedynczo.

Jest to mieszaniec Aesculus hippocastanum oraz Aesculus pavia, którego otrzymali ogrodnicy w XIX wieku.
Wymaga stanowiska słonecznego oraz próchnicznej, zasobnej, świeżej, wilgotnej gleby. Jest mniej odporny na mróz od poprzedniego gatunku, ale radzi sobie w naszych warunkach klimatycznych, szczególnie w cieplejszych rejonach kraju. Ma zastosowanie jako drzewo ozdobne, może być sadzony jako soliter, lub wykorzystywany do obsadzania ulic - obradza mniejszą ilością kasztanów i nie zaśmieca ulic. 

home | aktualności | układ Ogrodu | roślinność | rośliny zielne | drzewa | ciekawostki | szklarnie | od nas
sprzedaż | edukacja | galeria | nasi Dobroczyńcy | inne ogrody | BIP | m@il | mapa serwisu | jak trafić?